Κεφάλαιο 4.1 – Ιστορικό της Ανθεκτικότητας της Εφοδιαστικής Αλυσίδας
• Εισαγωγή
• Από την Οργανωτική Ανθεκτικότητα στην ΑΕΑ: εξέλιξη της έννοιας
• Βιβλιογραφική ανασκόπηση για τον ορισμό της ΑΕΑ.
Εισαγωγή
Η Ανθεκτικότητα της Εφοδιαστικής Αλυσίδας, είναι ένα θέμα που έχει μελετηθεί στην επιστημονική βιβλιογραφία από τις αρχές της νέας χιλιετίας.
Ορισμένα κρίσιμα επεισόδια, τόσο από βιομηχανική όσο και από οικονομική άποψη, οδήγησαν την επιστημονική κοινότητα στην επανεξέταση ορισμένων δογμάτων.
Ένα από αυτά τα επεισόδια ήταν η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001, ένα γεγονός που προκάλεσε δραματικό αριθμό ανθρώπινων απωλειών (με 2974 νεκρούς) και, επιπλέον, πυροδότησε μια σειρά γεγονότων που προκάλεσαν βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στον οικονομικό, χρηματοοικονομικό και βιομηχανικό κόσμο, όπως επιβεβαιώνεται από την έκθεση που έγραψε η Gail Makinen για το αμερικανικό συνέδριο (2002).
Επιπλέον, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Ernst και Young (2002), οι επιθέσεις είχαν ως αποτέλεσμα απώλεια 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων από κατεστραμμένα ιδιωτικά κεφάλαια και κρατικά ομόλογα, μαζί με εκτιμώμενη απώλεια 35 έως 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων ασφαλισμένων ζημιών, καθώς και ακραία αστάθεια της αγοράς μετοχών που εξάλειψε 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια μετοχών την πρώτη εβδομάδα μετά την επανέναρξη των συναλλαγών.
Αυτά τα στοιχεία είναι μόνο μερικά παραδείγματα των μακροοικονομικών συνεπειών που θα μπορούσαν να παρατηρηθούν βραχυπρόθεσμα. Υπάρχουν περιπτωσιολογικές μελέτες που έχουν αποδείξει τις ευρείας κλίμακας συνέπειες αυτού του φαινομένου.
Για παράδειγμα, προκλήθηκε πλήγμα σε πολλές Εφοδιαστικές Αλυσίδες, όταν η Αμερική αποφάσισε να κλείσει άμεσα τα σύνορά της.
Καθώς τα φορτηγά που μετέφεραν εξαρτήματα από τον Καναδά και το Μεξικό καθυστέρησαν να φτάσουν, η Ford Motor Co. αναγκάστηκε να αφήσει μερικές γραμμές συναρμολόγησης περιοδικά άδειες, με αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής κατά 13% στο τέταρτο τρίμηνο του 2001 σε σύγκριση με το αρχικό της πρόγραμμα παραγωγής.
Η Toyota βίωσε ανάλογες επιπτώσεις ως αποτέλεσμα της διακοπής της παραγωγής στο εργοστάσιό της στην Ιντιάνα, ενώ περίμενε την άφιξη των αισθητήρων διεύθυνσης, οι οποίοι συνήθως φτάνουν αεροπορικώς από τη Γερμανία. (James B. Rice Jr. and Yossi Sheffi, 2005)
Ένα άλλο χαρακτηριστικό επεισόδιο που συνέβη ακριβώς στις αρχές της νέας χιλιετίας ήταν η «φωτιά που άλλαξε μια βιομηχανία» (Mukherjee, 2008): στις 17 Μαρτίου 2000, ένας κεραυνός χτύπησε ένα εργοστάσιο παραγωγής ημιαγωγών στο Νέο Μεξικό, Η.Π.Α. ιδιοκτησία της Philips.
Αυτό το εργοστάσιο ήταν ένας από τους κύριους προμηθευτές, ταυτόχρονα, της Ericsson και της Nokia Και οι δύο εταιρείες ενημερώθηκαν για τη διακοπή λειτουργίας του εργοστασίου και ειδοποιήθηκαν ότι η παραγωγή θα συνεχιζόταν τακτικά σε μια εβδομάδα. Η συμπεριφορά και των δύο εταιρειών τις επόμενες ημέρες θα επηρέαζε ανεπανόρθωτα το μέλλον τους. Τα στελέχη της Nokia, μάλιστα, έλεγξαν αμέσως αν η ζημιά μπορούσε να λυθεί σε μια εβδομάδα, αφού ήξεραν ότι η ζημιά θα λυνόταν σε περισσότερο από ένα μήνα και ότι αυτό θα καθυστερούσε την παραγωγή εκατομμυρίων κινητών τηλεφώνων. Εφάρμοσαν τρείς βασικές ενέργειες:
1.1. Μια ομάδα στελεχών και μηχανικών επικεντρώθηκε στη Philips, εξετάζοντας τη δημιουργία εναλλακτικών στρατηγικών και ασκώντας πίεση στα στελέχη της Philips για λογαριασμό της Nokia. Η Philips αναδιοργάνωσε τα σχέδιά της στα εργοστάσιά της στο Αϊντχόβεν και τη Σαγκάη ως απάντηση.
2. 2. Ορισμένα chips τροποποιήθηκαν από μια δεύτερη διεθνή ομάδα, έτσι ώστε να μπορούν να κατασκευαστούν σε άλλες εγκαταστάσεις της Philips αντί των συνηθισμένων εγκαταστάσεων που αξιοποιούσε η Philips. Όταν χρειαζόταν, η ομάδα συμβουλευόταν τη Philips για να καθορίσουν πώς μπορούν να επηρεαστούν οι αποφάσεις τους.
3.3. Μια τρίτη ομάδα έψαξε για αντικαταστάτες παραγωγούς για να μειώσει την πίεση στη Philips. Μέσα σε πέντε ημέρες, δύο από τους προμηθευτές απάντησαν.
Από την άλλη, τα στελέχη της Ericsson άρχισαν να αναλαμβάνουν δράση περίπου μετά από ένα μήνα μετά το περιστατικό, όταν η ζημιά ήταν πλέον ανεπανόρθωτη. Στη συνέχεια, στις 20 Ιουλίου 2000, η Ericsson ανακοίνωσε ότι η πυρκαγιά και οι ελλείψεις εξαρτημάτων είχαν οδηγήσει σε λειτουργική απώλεια 200 εκατομμυρίων δολαρίων στο τμήμα κινητής τηλεφωνίας της κατά το δεύτερο τρίμηνο. Ως αποτέλεσμα, τα κέρδη ετησίως μειώθηκαν κατά 333 με 445 εκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, η έγκαιρη αναγνώριση του ζητήματος από τη Nokia και η γρήγορη, αποφασιστική ανταπόκριση έσωσαν την ημέρα: το τρίτο τρίμηνο του 2000, τα κέρδη της αυξήθηκαν κατά 42%, καθώς αύξησε το μερίδιο αγοράς της παγκοσμίως στο 30%. Τελικά, εξαιτίας μιας πυρκαγιάς που είχε σβήσει σε δέκα λεπτά, η βιομηχανία κινητής τηλεφωνίας είχε υποστεί μια μόνιμη μεταμόρφωση.
Από την Οργανωτική Ανθεκτικότητα στην ΑΕΑ: εξέλιξη της έννοιας
Σύμφωνα με το «Λεξικό σύγχρονης αγγλικής για προχωρημένους χρήστες της Οξφόρδης» η ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα μιας ουσίας να επανέρχεται στο αρχικό της σχήμα αφού λυγίσει, τεντωθεί ή πιεστεί. Πολλά ερευνητικά πεδία δανείστηκαν τον όρο «ανθεκτικότητα». Στην πραγματικότητα αυτή η έννοια είναι πολυδιάστατη και πολυεπιστημονική, αφού αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας για πολλά χρόνια σε κλάδους όπως η ψυχολογία και τα οικοσυστήματα.
Στην οικολογία, ο Holling πρότεινε τα συστήματα να έχουν δύο διακριτές ιδιότητες: ανθεκτικότητα και σταθερότητα. Συνέδεσε στην πραγματικότητα την «ανθεκτικότητα» με την ικανότητα των συστημάτων να απορροφούν αλλαγές, σε αντίθεση με τη «σταθερότητα» ως την ικανότητα των τελευταίων συστημάτων να επιστρέφουν σε κατάσταση ισορροπίας μετά από μια προσωρινή διαταραχή (Holling, 1973).
Από θέμα κοινωνικής άποψης, ο Timmerman (1981) ήταν ένας από τους πρώτους που όρισε την ανθεκτικότητα ως «το μέτρο της ικανότητας ενός συστήματος ή μέρος της ικανότητας ενός συστήματος να απορροφά και να ανακάμπτει από την εμφάνιση ενός επικίνδυνου συμβάντος». Αυτός ο ορισμός εξελίχθηκε στη συνέχεια: το Τμήμα των Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση Κινδύνου Καταστροφών, για παράδειγμα, παρείχε έναν πληρέστερο ορισμό: «η ικανότητα ενός συστήματος, κοινότητας ή κοινωνίας που είναι δυνητικά εκτεθειμένη σε κινδύνους να προσαρμοστεί, αντιστέκεται ή αλλάζει προκειμένου να φτάσει και να διατηρήσει ένα αποδεκτό επίπεδο λειτουργίας και δομής» (Living with risk, 2004).
Η αναλογία μεταξύ των αναγκών μιας επιχείρησης και των αναγκών ενός ατόμου, για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να τονιστεί η σημασία της ανθεκτικότητας στη σύγχρονη κοινωνία.
Η πυραμίδα Maslow παραθέτει τις ανθρώπινες ανάγκες με σειρά σπουδαιότητας και προτεραιότητας με την οποία πρέπει να ικανοποιούνται (εικ. 1).
Όπως φαίνεται, κάθε άτομο δίνει προτεραιότητα πρώτα στην κάλυψη των φυσιολογικών του αναγκών, δηλαδή εκείνων που απαιτούνται για την επιβίωσή του. Μόνο μετά την ικανοποίηση αυτών των αναγκών, ενδιαφέρεται για την ικανοποίηση των αναγκών του επόμενου επιπέδου, που είναι εκείνες που σχετίζονται με την ασφάλεια, και προοδευτικά εκείνες της συνύπαρξης, της εκτίμησης και της αυτοπραγμάτωσης.
Μόνο όταν το προηγούμενο επίπεδο ικανοποιηθεί, τότε λαμβάνονται υπόψη όλα τα επίπεδα της πυραμίδας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι ανάγκες δεν έχουν όλες την ίδια προτεραιότητα. Επομένως, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα σε ορισμένα θέματα από ότι σε άλλα.
Παρόλο που ένας εταιρικός οργανισμός έχει περισσότερες διαδικασίες και δραστηριότητες από ένα άτομο, ωστόσο παρουσιάζει την ίδια δυναμική: δεν δίνεται σε όλες τις διαδικασίες και δραστηριότητες η ίδια σημασία. Εξαιτίας αυτού, μια πυραμίδα απαιτήσεων που ισχύει για τους ανθρώπους μπορεί επίσης να εφαρμοστεί στις επιχειρήσεις: σε αυτήν την πυραμίδα, η ανθεκτικότητα θα πρέπει να είναι στο επίπεδο ασφάλειας. Κατέχει επομένως μια θέση κάποιας σημασίας και είναι απαραίτητη για να επιβιώσει μια επιχείρηση, γεγονός που δικαιολογεί την προσοχή που πρέπει να δοθεί στην έρευνα και την ανάπτυξή της.
Ερευνητές που ειδικεύονται στην ΕΑ έχουν χρησιμοποιήσει την ιδέα της ανθεκτικότητας τις τελευταίες δεκαετίες για να περιγράψουν τα νέα πρότυπα απόδοσης για επιχειρήσεις που ενεργούν ως συμμετέχοντες στην ΕΑ. Στην πραγματικότητα, δεδομένης της ανάπτυξης της σύγχρονης εταιρικής κοινωνίας, η ανθεκτικότητα έχει αναδειχθεί ως κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Στην έρευνά τους, οι Tukamuhabwa et al. (2015) συγκέντρωσαν τους πιο σημαντικούς ορισμούς της ΑΕΑ που έχουν δημιουργηθεί μέχρι σήμερα. Ο συντομότερος από αυτούς τους ορισμούς είναι ο εξής: “Η ικανότητα ενός συστήματος να μεταβεί από μια διαταραγμένη κατάσταση σε μια νέα, πιο επιθυμητή ή να επιστρέψει στην αρχική του κατάσταση”
Βιβλιογραφική ανασκόπηση για τον ορισμό της ΑΕΑ
Βασικά Συμπεράσματα
•Κάθε γεγονός ακόμα και το μικρότερο, μπορεί να έχει επιπτώσεις και να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.
•Ο πιο συνοπτικός ορισμός της Ανθεκτικότητας της Εφοδιαστικής Αλυσίδας που αναπτύχθηκε είναι: “Η ικανότητα ενός συστήματος να επιστρέψει στην αρχική του κατάσταση ή να μετακινηθεί σε μια νέα, πιο επιθυμητή κατάσταση μετά από μια διαταραχή”.
Ελέγξτε την κατανόησή σας
•Γιατί και πώς κατάφερε η Nokia να μειώσει δραστικά τις απώλειες;
• Ποιος είναι ένας από τους πιθανούς ορισμούς της ΑΕΑ;
• Σε ποιο επίπεδο της πυραμίδας του Maslow βρίσκεται η ΑΕΑ και γιατί;
Βιβλιογραφία
Κείμενο:
•Makinen, G., 2002. The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment 60
•Ernst and Young, 2002. The state of the industry: assessing the impact of September 11
•Yossi Sheffi, James B. Rice Jr., 2005. A supply chain view of the resilient enterprises. MIT Sloan Manag. Rev. 47
•Mukherjee, A.S., 2008. The Fire That Changed an Industry: A Case Study on Thriving in a Networked World | Design Principles for Adaptive Businesses | InformIT [WWW Document]. URL http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=1244469 (accessed 11.6.18)
•Holling, C.S., 1973. Resilience and stability of ecological systems. Annu. Rev. Ecol. Syst. 4, 1–23
•Timmerman, P., 1981. Vulnerability resilience and collapse ofsociet. Rev. Models Possible Clim. Appli-Cations.
•Living with risk: a global review of disaster reduction initiatives, 2004 version. ed, 2004. . United Nations, New York. .
•Tukamuhabwa, B.R., Stevenson, M., Busby, J., Zorzini, M., 2015. Supply chain resilience: definition, review and theoretical foundations for further study. Int. J. Prod. Res. 53, 5592–5623. https://doi.org/10.1080/00207543.2015.1037934
http://www.traderpedia.it/wiki/index.php/Undici_Settembre_Duemilauno
Εικόνες:
http://www.traderpedia.it/wiki/index.php/Undici_Settembre_Duemilauno
https://it.m.wikipedia.org/wiki/File:Ford_Motor_Company_Logo.svg
https://www.varesenews.it/2021/09/11-settembre-2001-ricordi-dei-nostri-lettori/1376979/
https://www.forumpa.it/partner/nokia/
https://www.openchainproject.org/ja/ericsson-logo
https://www.urbanresilienceresearch.net/
https://messagehouse.org/increasing-the-takeaway-ability-of-your-presentations/
https://creativelix.com/question-marks-the-origins/